บันทึกชุมชน

การจัดการขยะฐานศูนย์

by รัตจณี รักษ์เพ็ชร @March,14 2008 13.38 ( IP : 124...91 ) | Tags : บันทึกชุมชน
  • photo  , 250x188 pixel , 32,635 bytes.
  • photo  , 200x266 pixel , 49,932 bytes.

มีคำถามที่คนทั้งประเทศได้ยินมากที่สุด  คือ  ฉันเป็นคนทำให้เกิดขยะ  ฉันขอรับผิดชอบเอง  ซึ่งคำตอบได้เกิดขึ้นแล้วในเขตเทศบาลตำบลปริก  จังหวัดสงขลา

หลายปีที่ผ่านมา ความตื่นตัวในการแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นจากขยะล้นเมือง ทำให้หลายหน่วยงานตระหนักต่อปัญหา ซึ่งการจัดการขยะฐานศูนย์ที่เทศบาลตำบลปริก อ.สะเดา จ.สงขลา จึงเป็นพื้นที่ที่น่าจะนำมาเป็นกรณีศึกษาหาเหตุและผล แลกเปลี่ยนความคิด เพื่อนำไปสู่การขับเคลื่อนยังพื้นที่อื่นๆ

สิ่งที่น่าสนใจในการจัดการขยะของเทศบาลตำบลปริก คือการสร้างการมีส่วนร่วมจากทุกส่วนที่เกี่ยวข้องนำไปสู่การขับเคลื่อนการจัดการขยะที่หลากหลาย และครบวงจร เชื่อมประสานตั้งแต่การผลิต บริโภคและการนำกลับมาใช้ใหม่อีกครั้ง

คุณพิชยา แก้วขาว ผู้ประสานงานโครงการพัฒนาสภาพแวดล้อมโดยองค์กรชุมชนภาคใต้กล่าวว่า เทศบาลตำบลปริกได้รับการยกฐานะจากเขตสุขาภิบาล เมื่อปี 2542 มีประชากรประมาณ 13,000 กว่าคน ส่วนใหญ่ประกอบอาชีพสวนยางพารา ประชากรกว่าร้อยละ 90 นับถือศาสนาอิสลาม ซึ่งการยกฐานะเป็นเทศบาลตำบล เป็นจุดเปลี่ยนสำคัญ ที่ทำให้ปัญหาสิ่งแวดล้อมเพิ่มมากขึ้น ทั้งปัญหาน้ำเน่าเสียในคลองปริกและปัญหาขยะในเขตเทศบาลที่มีจำนวนมาก แต่ปัญหาขยะเป็นปัญหาเรื่องแรกๆ ที่ถูกหยิบนำขึ้นมาสู่การแก้ไขหลากหลายรูปแบบ ทั้งการให้ความรู้การจัดการขยะต่อชาวบ้าน ตลอดจนการสร้างกระบวนการมีส่วนร่วม และการลองผิดลองถูกอยู่หลายครั้ง

การแก้ปัญหาขยะล้นเมืองนั้น รัฐบาลแก้โดยการซื้อเตาเผา ซึ่งทำให้เกิดปัญหามลพิษทางอากาศอย่างมหาศาล อีกวิธีคือการหาซื้อที่ดินเพื่อถมขยะจนเป็นภูเขา ซึ่งทั้งสองวิธีนี้ไม่ใช่วิธีที่ถูกต้องเลย

อย่างไรก็ตามเมื่อปี 2547 โครงการปฎิบัติการชุมชนและเมืองน่าอยู่ของมูลนิธิชุมชนไท ได้เข้าไปสนับสนุนการพัฒนาสิ่งแวดล้อม โดยได้จับมือกับงานวิจัยเชิงปฏิบัติการของนักศึกษาปริญญาโท นักวิชาการ จาก มอ.หาดใหญ่ และเทศบาลตำบลปริก โดยใช้รูปแบบการจัดการขยะที่หลากหลายและครบวงจร

เริ่มจากจุดเล็กๆ ในครัวเรือน โดยไม่เอาขยะเข้าบ้านและไม่เอาขยะออกนอกบ้าน อย่างเช่น ตอนไปจ่ายตลาดก็นำตระกร้าไปด้วย ส่วนกับข้าวสำเร็จก็ใส่ปินโต ง่ายๆ แต่ได้ผล ส่วนขยะในบ้านนำไปรีไวด์เคิลใช้ใหม่ เราต้องทำขยะไม่ให้เป็นขยะ และให้คิดว่าขยะคือทรัพยากรที่มีคุณค่าและมีมูลค่า ดังนั้นเราทุกคนต้องช่วยกันดูแล และสุดท้าย จึงเป็นจุดเริ่มต้นการจัดการขยะฐานศูนย์

การจัดการขยะฐานศูนย์ คือการทำให้ขยะหมดไป โดยกิจกรรมแรกคือ การรณรงค์และปลุกจิตสำนึก ให้ความรู้กับชาวบ้าน ให้นำขยะกลับใช้ซ้ำหรือหมุนเวียน ส่วนผู้ผลิตก็รณรงค์ให้ใช้วัสดุธรรมชาติเป็นบรรจุภัณฑ์ และวัสดุเหลือจากการบริโภคนำกลับมาทำการผลิตใหม่

เมื่อการจัดการขยะฐานศูนย์ได้รับการยอมรับ ภาพแห่งการร่วมไม้ร่วมมือจึงเด่นชัด ทั้งการรณรงค์ สำรวจข้อมูล มีการจัดตั้งธนาคารขยะขึ้น โดยมีผู้อาสาเข้ามาทำงานกว่า 30 คน คอยให้ความรู้เรื่องการคัดแยกขยะในครัวเรือน การนำขยะไปรีไซด์เคิล เป็นหัวใจสำคัญในการจัดการขยะฐานศูนย์

คุณพิชยา ยังบอกอีกว่า กิจกรรมที่ชาวบ้านรวมกันทำแม้จะเป็นจุดเล็กๆ แต่ได้ผลเป็นอย่างดี ชุมชนจึงได้วางแผนเพื่อขยายเป็นเครือข่ายในระดับจังหวัดโดยมีศูนย์กลางอยู่ที่เทศบาลตำบลปริก ช่วยกันนำขยะเปียกมารีไชด์เคิล ทำน้ำหมักชีวภาพ ทำปุ๋ย จนคนในชุมชนเห็นคุณค่า มูลค่า พูดง่ายๆ คือ เก็บมาฟรี ไม่เสียตังค์ ออกแต่แรง จนเกิดกิจกรรมต่อเนื่องหลายอย่าง เช่น เกิดกลุ่มอาชีพและธนาคารขยะของแต่ละชุมชน

คนในชุมชนมักเข้าใจผิดว่าการจัดการขยะส่วนใหญ่จะขึ้นอยู่กับเทศบาลเพียงฝ่ายเดียว จนขาดการมีส่วนร่วมของชุมชน ทำให้ในแต่ละวันเทศบาลไม่สามารถจัดการขยะได้ทัน เทศบาลจึงคิดว่าหากให้ชุมชนรับรู้และเข้ามามีส่วนร่วม การจัดการขยะจะได้ผลมากกว่านี้ โดยมี 2 ชุมชน ให้ความสนใจ คือชุมชนตลาดใต้ทำกิจกรรมธนาคารขยะ ชุมชนส่วนหม่อมทำกิจกรรมน้ำหมักชีวภาพ รวมทั้งได้คัดเลือกครอบครัวนำร่องการจัดการขยะฐานศูนย์ขึ้นมา 10 ครอบครัว ทดลองการจัดการขยะ 1 ปี พบว่า สามารถจัดการขยะได้กว่า 80 % หลายๆ ครอบครัวเห็นว่าวิธีนี้ดีจึงทำตาม

แนวคิดการจัดการขยะฐานศูนย์ประสบผลสำเร็จมากทีเดียว ผู้นำจึงได้สร้างจิกสำนึกให้เยาวชนเข้ามามีส่วนร่วม การพัฒนาเด็กจึงเป็นแรงกระตุ้นให้เกิดการทำงาน สามารถขยายกิจกรรมอย่างกว้างขวางและครบวงจร ส่วนกิจกรรมที่ขยายเพิ่มขึ้นคือ การทำปุ๋ยชีวภาพ น้ำหมักชีวภาพ ผลิตแก็สธรรมชาติใช้เองในครัวเรือน แทนที่จะทิ้งจนเกิดเป็นมลภาวะ ส่วนที่พอจะผลิตขึ้นมาใช้เองได้ในชุมชนก็มี น้ำยาล้างจาน แชมพู ฯลฯ

กิจกรรมเหล่านี้ล้วนแต่เกิดจากการจัดการขยะในชุมชน สามารถลดต้นทุนทางธรรมชาติ โครงการขยะฐานศูนย์ จึงถูกบรรจุเข้าเป็นแผนพัฒนาของจังหวัดสงขลา และมีการสร้างศูนย์การเรียนรู้การจัดการขยะจังหวัดในเวลาต่อมา

เมื่อชุมชนสามารถจัดการขยะฐานศูนย์ให้เหลือน้อยที่สุด ชุมชนจึงเป็นผู้เข้าใจธรรมชาติ วิถีชีวิต และวิถีการผลิตไปพร้อมๆ กัน เป็นการสร้างเศรษฐกิจพอเพียง ให้เป็นฐานรากของวิถีในครัวเรือน สู่ชุมชน และสังคมในอนาคต เป็นการสร้างจิตสำนึกให้ทุกคนต้องรับผิดชอบต่อสังคมร่วมกัน

แสดงความคิดเห็น

กรุณาป้อน Username / Password ที่ท่านได้ลงทะเบียนไว้กับเว็บไซท์แห่งนี้ หรือ สมัครเป็นสมาชิกของเว็บไซท์
Bold Italic Underline Left Center Right Ordered List Bulleted List Horizontal Rule Page break Hyperlink Text Color :) Quote
คำแนะนำ เว็บไซท์นี้สามารถเขียนข้อความในรูปแบบ มาร์คดาวน์ - Markdown Syntax:
  • วิธีการขึ้นบรรทัดใหม่โดยไม่เว้นช่องว่างระหว่างบรรทัด ให้เคาะเว้นวรรค (Space bar) ที่ท้ายบรรทัดจำนวนหนึ่งครั้ง
  • วิธีการขึ้นย่อหน้าใหม่ซึ่งจะมีการเว้นช่องว่างห่างจากบรรทัดด้านบนเล็กน้อย ให้เคาะ Enter จำนวน 2 ครั้ง

ที่นี่เทศบาลตำบลปริก

สมัครสมาชิก · ลืมรหัสผ่าน